Het AI-afwegingskader is nadrukkelijk geen statisch document, maar een dynamisch resultaat van een iteratief proces. Het is ontstaan in dialoog met zorgorganisaties en experts en op basis van bestaande inzichten en richtlijnen rondom verantwoord AI-gebruik.
De ontwikkeling wordt gedragen door de themagroep AI binnen AWIZ, onder leiding van programmamanagers Désirée Hobbelen (AWIZ Noordoost-Brabant) en Inge van Kooten (AWIZ Rivierenland). Samen met organisaties uit de regio’s wordt het kader continu verrijkt met praktijkervaringen en concrete vraagstukken.
Voortdurend leren
“In de praktijk betekent dit dat we voortdurend leren van experts, casussen, vragen en ervaringen uit het veld,” vertelt Inge. “In gesprek met zorgprofessionals, beleidsmakers en andere betrokkenen groeit en verdiept het kader zich.”
Desiree vult aan: “We werken actief met praktijkvoorbeelden om het kader te toetsen en bruikbaar te maken. Het is ook voor onszelf een leerproces: we komen steeds een diepere laag tegen in de vraagstukken rondom AI en ethiek. Dat maakt het kader inhoudelijk sterker en zorgt voor persoonlijke en professionele ontwikkeling.”
Van technologie naar verantwoorde toepassing
Het afwegingskader ondersteunt zorgorganisaties bij het voeren van het goede gesprek over de inzet van AI. Daarbij staat de mens en niet de technologie centraal.
De leidende vraag is steeds: wat doet AI met de manier waarop we naar mensen kijken, en voelt dat voor ons nog steeds als zorgvuldig en passend?
Inge licht toe: “Leefpatroonmonitoring laat bijvoorbeeld goed zien waar het AI-afwegingskader voor bedoeld is. De meerwaarde is duidelijk: je krijgt signalen als iemand ’s nachts gaat dwalen of ineens niet meer in de keuken komt, waardoor je de zorg beter kunt afstemmen. Tegelijk schuilt daar een risico: dat je de mens achter de data minder gaat zien en minder snel vragen stelt als ‘hoe heeft u geslapen?’ of ‘wat heeft u vandaag gegeten?’. Het afwegingskader helpt om steeds bewust te balanceren tussen meerwaarde en risico’s, en om AI zo in te zetten dat technologie ondersteunt, zonder dat de mens wordt gereduceerd tot middel.
Bewust afwegen
Deze vragen spelen niet alleen op beleidsniveau, maar zijn relevant voor iedere organisatie die met AI aan de slag is.
Juist daarom benadrukt Désirée het belang van zorgvuldig afwegen: “Ken je dat gevoel als je een nieuwe AI-tool tegenkomt en denkt: dit wil ik meteen proberen? Dat enthousiasme is begrijpelijk, maar een afwegingskader helpt om even pas op de plaats te maken. Niet om de lol eraf te halen, maar om bewust te kiezen in plaats van zonder afweging te gebruiken. De kernvraag is steeds: moet ik dit eigenlijk wel aan een AI-tool voorleggen?”
Of denk eens aan een andere context dan zorg. Désirée “Binnen onderzoeks- en defensiecontexten wordt er bewust voor gekozen om geen gevoelige informatie in AI-systemen in te voeren, vanwege het overwegende belang van informatiebeveiliging.”
Gezamenlijk instrument
De komende periode wordt het AI-afwegingskader verder ontwikkeld, getest en aangescherpt op basis van praktijkcasussen. Parallel daaraan wordt gewerkt aan manieren om het kader duurzaam te verankeren binnen organisaties en regionale samenwerkingsverbanden.
Zo groeit het kader niet alleen als instrument, maar ook als gezamenlijke manier van werken aan verantwoorde inzet van AI in de zorg. Inge: “Juist door samen te leren en af te wegen ontstaat een kader dat niet alleen theoretisch klopt, maar ook echt toepasbaar is in de dagelijkse praktijk.”
Wil je meedenken of meer informatie over het AI-afwegingskader? Stuur een mail naar: info@anderswerkenindezorg.nl.
Désirée Hobbelen Inge van Kooten-Satter
Programmamanager AWIZ Noordoost-Brabant Programmamanager AWIZ Rivierenland